Annotation: Plugin mới, và vài suy nghĩ về vai trò của designer trong thời AI
Có một sự thật là các tác vụ click chuột để tạo layers trong Figma bây giờ đã được AI làm, nếu như ngày trước, giá trị của designer còn nằm ở việc mình biết click ở đâu, hiểu được cách Figma hoạt động, thì hôm nay, AI đã xóa nhòa lằn ranh này.
Một người không phải designer, nếu bị ngộp bởi giao diện quá nhiều tính năng của Figma, có thể mở giao diện chat quen thuộc lên, nói chuyện với agent, và có được kết quả. (Không bàn đến chất lượng, nhưng việc tạo ra một frame với các layer có màu, bố cục… đã đơn giản hơn thời chưa có agent rất nhiều)
Để nói về việc nên làm gì khi AI đã tạo được layers, thì UX designer có nhiều hướng lắm: tùy theo khẩu vị và nền tảng cá nhân đã có sẵn, bạn có thể chọn các hướng đi như motion, code, cải thiện kỹ năng giao tiếp với khách hàng, design system… nhưng hôm nay mình sẽ nói về Annotation: kỹ năng đi về bên trong để cải thiện trải nghiệm cho những người gần nhất với bạn: đồng nghiệp và khách hàng.
Annotation - chú thích trong Design - không chỉ đơn giản là đặt tên cho 1 luồng, chú thích về sự ẩn hiện của các component tùy theo điều kiện. Mình muốn nói ở đây là visualize luôn cả luồng business và kỹ thuật ngay trong giao diện.
Vì sao designer lại cần visualize luồng kỹ thuật và business ngay trong Figma?
Cho chính bạn
- Để mô phỏng được luồng business, bạn phải hiểu business.
- Để mô phỏng được luồng kỹ thuật, bạn phải hiểu kỹ thuật.
Có quá trình đi tìm cơ hội nào mà không phải chịu khó đổi mới? Chịu khó tìm hiểu cái mới?
Thay vì bạn loay hoay chưa biết đi con đường nào để thắng được thực trạng công việc có AI, thì sao không thử một công đôi việc: nói chuyện nhiều hơn với dev, với BA, đọc tài liệu business, đọc tài liệu API… không cần hiểu 100% ngay từ phút đầu tiên đâu, nhưng ít nhất mình thử bắt đầu với nó. Bạn có cơ hội học cái mới, các bên liên quan có cơ hội nhận được file thiết kế hữu ích hơn.
Khi bạn đã hiểu được các lĩnh vực gần với UX rồi, nhiều con đường sẽ mở ra, tùy theo vị trí bạn đang đứng mà các con đường sẽ khác nhau, vì mỗi ngã tư của designer khác nhau nên mình không có công thức chung để chỉ ra con đường cho tất cả.
Sau khi hiểu được rồi, bạn có thể khiến Figma của bạn trưởng thành hơn bằng cách đưa luôn các design mà chỉ khi đợi đồng nghiệp hỏi bạn mới nhớ đến:
- Danh sách này nếu không load được thì hiển thị gì
- Nếu đợi lâu quá mà không load ra thì hiển thị thế nào
- User đang sử dụng mà ngắt internet thì sao
- User mà click refresh quá nhiều lần thì có chặn không
- …
(có liên quan FaceID, TouchID, Passkey, OTP...) đã làm mờ
Sau khi quen với việc design for edge cases rồi, bạn sẽ bắt đầu giai đoạn mới: bạn tò mò, và bạn bắt đầu hỏi ngược lại.
Bạn ngồi họp và hiểu mọi người đang nói gì, ngay cả trong các cuộc họp về luồng kỹ thuật.
(Ở công ty mình mỗi khi có tính năng mới, đều phân thành 2 loại họp: họp để bàn về business + ux và họp để bàn về kỹ thuật, mình đều tham gia cả 2)
Khi có tư duy về business và kỹ thuật, nó là 1 lời nguyền - bạn sẽ design trong không gian chật chội hơn: mỗi quyết định sẽ cần suy nghĩ nhiều hơn, có nhiều lúc không tỉnh táo, bạn sẽ design mà quên mất người dùng - nhưng mình tin trong thế giới mà AI làm theo 1 loại lệnh nào đó, thì việc trau chuốt một giải pháp cân bằng và biết cách trình bày nó là một thế mạnh mới của designer.
Tóm lại, cho chính bạn: bạn có cơ hội học cái mới, trải nghiệm thử thách mới, tăng độ trưởng thành của thiết kế, có nhiều việc hơn để làm, để suy nghĩ, có thành quả để show khi đi phỏng vấn, rằng thiết kế này là kết quả của không chỉ tư duy thiết kế, mà cả business và (một chút) kỹ thuật.
Cho đồng nghiệp
Mình viết ra thì dài quá, bạn chịu khó tưởng tượng bằng cách trả lời các câu hỏi này nhé:
- Thay vì chuyển qua lại giữa Figma và tài liệu thì đồng nghiệp bạn bây giờ có thể tập trung hơn khi Figma của bạn đã thể hiện nhiều hơn đúng không?
- Lúc present thiết kế cho khách hàng, đặc biệt các môi trường sử dụng đa ngôn ngữ, có tốt hơn không nếu mọi thứ giờ đây được thể hiện ở Figma của bạn, chỉ trong 1 màn hình đang được chia sẻ, không phải chuyển qua lại? Và khách hàng cũng sẽ hiểu hơn vì sao lại có thiết kế này, thay vì 1 thiết kế fancy hơn nào đó có trong đầu của họ, mà không cần phải mời 1 bạn backend mở mic để giải thích.
- Nếu bạn và team dev làm lệch múi giờ, lúc bạn đóng laptop để off, đồng nghiệp vẫn hiểu được mọi thứ mà không cần nhắn hỏi bạn, bổ sung giao diện bị thiếu lúc empty, lúc failed to load…
Mình vẫn quan niệm designer bên cạnh việc nghĩ về trải nghiệm của người dùng, cũng nên nghĩ về trải nghiệm của chính người sử dụng thiết kế của mình: đó là khách hàng và đồng nghiệp.
Tóm lại: nếu bạn không ngại thử học cái mới khô khan hơn đó là kỹ thuật, hoặc thực dụng hơn đó là business, thì có thể chọn hướng đi mới là maximize trải nghiệm Figma cho đồng nghiệp và khách hàng bằng cách nghĩ nhiều hơn cho edge cases, và biết cách thể hiện nó ra nha.
Vì lý do đó, mình có làm plugin này, hoàn toàn không tốn phí để bạn có thể generate ngay các chú thích trong lúc design bao gồm: status của design, các trạng thái lỗi, conditional logic, platform indicator (iOS, Android, WEB), bạn có thể trải nghiệm tại: